1-3fHb3pb11E4bu0Dqj6Y8sg
Venice Water-Traffic

“เราเสียเวลา 3 ชั่วโมงต่อวันในการเดินทางไปกลับจากบ้านและที่ทำงาน”

มีใครมีชีวิตแบบนี้บ้าง?

สมมติเรามีประชากรในกรุงเทพ 10 ล้านคน มีรถยนต์ในกรุงเทพ 5 ล้านคัน และมี 10% หรือ 5 แสนคันที่ต้องรถติดวันละ 3 ชม นั่นเท่ากับชาวกรุงเทพใช้เวลารวมกันวันละ 1.5 ล้านชั่วโมงติดอยู่ในรถ ซึ่งเป็นเวลาที่ประชากรวัยทำงานประเทศอื่นสามารถนำไปสร้างคุณค่าต่อสังคมและเศรษฐกิจโดยไม่ต้องมาเสียเวลารถติดบนท้องถนน

ปัญหารถติดเกิดจากอะไร?

มีสารพัดเหตุที่ทำให้เกิดปัญหานี้ ตั้งแต่ จำนวนรถยนต์มากกว่าผิวจราจร ความเจริญกระจุกตัวอยู่ที่กรุงเทพมากจนเกินไป ย่านเศรษฐกิจกระจุกตัวอยู่ในบางย่าน คนขับรถผิดกฎจราจร (แถมไม่ถูกจับด้วย) ซึ่งแต่ละเรื่องก็มีวิธีแก้ไขต่างๆ กันไป แต่ Blog นี้อยากจะขอโฟกัสที่การสร้างทางเลือกในการเดินทาง ด้วยระบบการสัญจรทางน้ำก่อน

การสัญจรทางน้ำ ใช้เรือแทนรถ ใช้แม่น้ำลำคลองแทนถนน ทำไมถึงน่าสนใจ

ในขณะที่ตอนนี้เราเห็นการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีต่างๆ ทั่วกรุงเทพ รัฐบาลทุ่มงบประมาณไปเป็นแสนล้าน ใช้เวลาก่อสร้างยาวนานหลายปี ค่าโดยสารก็คิดถูกมากไม่ได้เพราะต้นทุนก่อสร้างสูง(มาก) แต่พอเราหันกลับมามองแม่น้ำลำคลองซึ่งเปรียบได้กับรางรถไฟฟ้า แต่ที่ต่างกันคือ “มันมีอยู่แล้ว” แถมทะลุทะลวงกระจายไปทุกพื้นที่ ลองมาดูภาพด้านล่าง

ถ้าเราลงทุนปรับปรุงแม่น้ำลำคลองให้ดี ให้น้ำไม่เน่า ทะลวงแนวกั้นต่างๆ กำจัดสิ่งกีดขวางต่างๆ ลงโทษคนที่ทำให้น้ำสกปรกปล่อยของเสียลงสู่น้ำอย่างเฉียบขาด มันก็ทำได้ เวนิสหรืออันสเตอร์ดัมยังทำได้ ทำไมกรุงเทพจะทำไม่ได้ แถมใช้งบประมาณและเวลาน้อยกว่าการสร้างระบบรางรถไฟฟ้า(มากๆ) แถมมีทัศนียภาพในการเดินทางซึ่งเป็นการเพิ่มแหล่งท่องเที่ยว สร้างรายได้ให้ชุมชุมตลองสองฝั่งคลองอีกด้วย

ไม่ใช่ไม่เคยมีคนคิดโมเดลนี้ ลองมาดูบางตัวอย่างของโครงการสัญจรทางน้ำในคลองลาดพร้าวและคลองภาษีเจริญ

ชุมชนคลองลาดพร้าว กับศักยภาพการท่องเที่ยวและทางสัญจร

ซึ่งทั้งสองโครงการจนถึงทุกวันนี้ก็ยังไม่เกิด และติดปัญหาเดิมสไตล์ไทยไทย คือมีแนวคิดที่ดี มีเจตนารมณ์ที่ดีแต่พอถึงตอนลงมือทำ (Execution) ก็ล้มเหลวทุกครั้ง แต่เชื่อว่าถ้าเรามีการตั้งทีมงานที่มีความรู้ความสามารถ มี passion อยากแก้ปัญหานี้จริงๆ โดยรัฐให้สนับสนุนอย่างเต็มที่ทั้งเรื่องงบประมาณและการบังคับใช้กฎหมายก็คิดว่าสามารถทำได้ โดยจะใช้เวลาไม่นานและงบประมาณไม่เยอะด้วย

เรือทำไมต้องใช้เรือเก่า ร้อน เสียงดัง เวลานั่งผู้โดยสารต้องถือเชื่อกดึงผ้าเพื่อกันน้ำเน่ากระเด็นใส่หน้าด้วย?

1-p_OzLcv_wv-bbSusVmDa3w

Credit: https://productdesignaward.eu/winners/winner.php?id=8613&count=1&mode=

รูปด้านบนนี้คือ เรือที่ออกแบบโดยผู้ชนะ European Product Design Award 2017 ในหมวด Transportation / Nautical/Boats

ลองจินตนาการว่าคนไทยเราออกแบบและสร้างเรือลำนี้ขึ้นมาเองและมาแล่นให้บริการผู้โดยสารแทนเรือเดิมในคลองแสนแสบ จะได้รับความนิยมมากว่าเดิมไหม และต้องใช้เงินเท่าไรในการสร้างเมื่อเทียบกับรถไฟฟ้า

สร้างท่าเรือให้สวยงามน่าใช้ บรรยากาศดี ปลอดภัย เหมือนหลายประเทศ

1-OaIr0xtGIey7G8nmouw7CA

ปัจจุบันที่ท่าเรือมักจะต้องเดินเข้าซอยเล็กๆ มุดใต้สะพานซึ่งมักจะมีสภาพที่สกปรก ไม่สวยงามและไม่ปลอดภัย (ไม่ใช่ทุกที่) เราสามารถที่จะสร้างทางเดินจากถนนไปสู่ท่าเรือให้ดูดี สวยงามและปลอดภัยได้ และยังเมื่อสร้างให้ดีแล้วก็จะมีผู้ใช้บริการเพิ่มขึ้นซึ่งทำให้ผู้คนที่อยู่บริเวณทางเชื่อมจากถนนสู่ท่าเรือสามารถสร้างร้านค้าเป็นการสร้างรายได้ให้กับชุมชนบริเวณท่าเรือและยังเป็นการแก้ปัญหาเรื่องความปลอดภัยไปในตัว (เมื่อมีร้านค้า คนเยอะ แสงสว่างเพิ่มขึ้น บริเวณนั้นก็จะปลอดภัยขึ้นไปด้วย)

แล้ว Founding Team ควรจะเป็นใคร?

เหมือนกับทุกธุรกิจที่สิ่งที่สำคัญที่สุดของความสำเร็จก็คือ “คน” ที่แน่ๆ คือควรจะเป็นทีมใหม่เพราะทีมเดิมผ่านการพิสูจน์มาแล้วว่าไม่สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ถ้าให้ลองจัด Dream Team ของธุรกิจนี้ คนแรกที่ควรจะมีเลยคือ

  1. คนที่มาจากภาครัฐ คนที่รู้กลไกภายใน รู้เกมการเมือง รู้จักผู้มีอำนาจต่างๆ และกล้าที่ชงเรื่องในถึงผู้มีอำนาจสูงสุด เพื่อออกมาตรา 44 เพื่อเคลียร์ข้อจำกัดทางกฎหมายต่างๆ
  2. นักชุมชนสัมพันธ์ คนที่มีทักษะในการทำความเข้าใจ พูดคุยปรับความเข้าใจกับชุมชุนสองฝั่งคลองให้ได้ความร่วมมือในการย้ายออกจากพื้นที่ รักษาความสะอาด ตลอดจนให้ความร่วมมือในการสร้างชุมชุนสองฝั่งคลองซึ่งมีศักยภาพในการเป็นพื้นที่เศรษฐกิจใหม่
  3. คนหัวการค้า คนที่เก่งเรื่องกำไร ขาดทุน รู้ว่าจะสร้ายได้จากตรงไหน ซึ่งก็เหมือนกับการขนส่งมวลชนประเภทอื่นที่ราคาจะต้องถูกเนื่องจากต้องให้ทุกคนสามารถเข้าถึงบริการได้ ดังนั้นรายได้ของโครงการธุรกิจนี้จะต้องนำมาจากการบริหารพื้นที่สองฝั่งคลองด้วย จึงจะสามารถสร้างรายได้ให้ธุรกิจสามารถเลี้ยงตัวเองได้
  4. นักประดิษฐ์ คนที่สามารถออกแบบและสร้างเรือได้ด้วยตัวเองได้ โดยไม่ต้อง import ทุกสิ่งอย่างจากต่างประเทศ (บางอย่างคงยังต้องนำเข้าบ้างก็ไม่เป็นไร แต่ต้องไม่ใช่สิ่งที่เป็นแกนสำคัญ) ประเทศไทยเรามีนักประดิษฐ์ นักวิจัย ช่างเครื่อง ช่างกล นักออกแบบผลิตภัณฑ์เก่งๆ มากมาย จะหาสักทีมมาสร้างเรือดีๆ สักทีมจะไม่มีเชียวหรือ (จริงๆ จะชาวต่างประเทศมาช่วยเรื่อง R&D บ้างก็เป็นเรื่องดีเพื่อถ่ายทอด know-how)

รายได้จะมาจากไหน?

แน่นอนว่าลำพังรายได้จากค่าโดยสารซึ่งต้องกดให้ถูกนั้น อาจจะไม่เพียงพอกับรายจ่ายของธุรกิจ ดังนั้นต้องมีการสร้างรายได้จากการบริหารพื้นที่ริมสองฝั่งคลองมาประกอบด้วย

บทความนี้เขียนเพื่อเป็นการเปิดพื้นที่ให้ทุกคนสามารถต่อยอดความคิดเพื่อนำไปสู่การสร้างเป็นธุรกิจจริง โดยจะเน้นไอเดียธุรกิจที่แก้ปัญหาที่ใหญ่และสำคัญของประเทศไทยเป็นหลัก ตาม Concept ของคำว่า Open-Source Business Model

Fiveloop ให้บริการครบวงจรสำหรับลูกค้าองค์กรที่ต้องการสร้างธุรกิจดิจิตอล
Business Model Generation | User Experience Design | Product Development | Digital Recruting | Back-Office Set up